Domowy smak wygrywa ze sklepową półką. Polacy nie rezygnują z robienia przetworów

Ponad siedmiu na dziesięciu Polaków woli domowe przetwory od produktów kupowanych w sklepie, a w gospodarstwach, w których przygotowuje się zapasy, aż 80,9 proc. zrobiło je lub planuje zrobić również w tym roku. Niekwestionowanym liderem polskich spiżarni pozostają ogórki kiszone. Lubi je ponad ośmiu na dziesięciu badanych. Jak pokazuje najnowszy Barometr Providenta, własne wyroby cenimy przede wszystkim za smak i jakość, a wiedzę o ich przygotowywaniu nadal najczęściej przekazujemy sobie w rodzinie.

Domowe przetwory mają w Polsce zdecydowanie więcej zwolenników niż ich sklepowe odpowiedniki. Preferuje je 73,2 proc. badanych. Produkty ze sklepu wybiera 12,7 proc., natomiast 11,8 proc. nie dostrzega między nimi różnicy. Zaledwie 2,3 proc. respondentów deklaruje, że w ogóle nie lubi przetworów. Wyniki pokazują, że słoik przygotowany w domu pozostaje dla Polaków synonimem smaku, jakości i zaufania do produktu.

Ogórek kiszony pozostaje królem polskiej spiżarni

Na liście ulubionych przetworów, podobnie jak w ubiegłym roku, bezkonkurencyjne są ogórki kiszone, wskazywane przez 80,7 proc. osób lubiących przetwory. Drugie miejsce zajmują dżemy i konfitury owocowe z wynikiem 65,6 proc. Podium uzupełniają marynowane grzyby, które lubi niemal połowa (48,2 proc.) badanych. Soki i syropy owocowe wybiera 44,5 proc., inne kiszonki, takie jak kapusta, rzodkiewka czy cytryna, 34 proc., a marynowane warzywa 30,6 proc. Nalewki należą do ulubionych przetworów 27,4 proc. respondentów. 

Wyraźną różnicę pokoleniową widać w przypadku marynowanych grzybów. Lubi je 60,5 proc. osób w wieku 65 lat i więcej oraz 58,8 proc. badanych w wieku 45-54 lata, ale tylko 24,4 proc. najmłodszych respondentów. Młodzi Polacy chętniej sięgają za to po słodkie przetwory takie jak dżemy i konfitury, które wskazuje 67,2 proc. osób w wieku 18-24 lata oraz 72,2 proc. osób w wieku 25-34 lata. To pokazuje, że tradycja przetwórstwa pozostaje żywa w różnych pokoleniach, choć zmienia się repertuar preferowanych smaków. 

Polacy regularnie przygotowują przetwory

Łącznie 79,1 proc. Polaków deklaruje, że w ich gospodarstwie przygotowuje się domowe przetwory przynajmniej od czasu do czasu. Regularnie, co sezon, robi je ponad jedna trzecia (36,7 proc.) gospodarstw, a niemal co sezon kolejne 20,8 proc. Oznacza to, że dla 57,5 proc. badanych przygotowywanie zapasów jest stałym lub niemal stałym elementem roku. Kolejne 21,6 proc. sięga po słoiki tylko w wyjątkowych okolicznościach, na przykład, gdy otrzyma dodatkowe owoce lub warzywa albo dysponuje nadwyżką własnych zbiorów. Przetworów nie przygotowuje 20,9 proc. gospodarstw.

Wśród domostw, w których przetwory robi się przynajmniej okazjonalnie, 80,9 proc. już przygotowało je w tym roku lub planuje to zrobić. Jedynie 8,6 proc. nie ma takich planów, a 10,5 proc. jeszcze nie podjęło decyzji. 

– Domowe przetwory nie są w Polsce jedynie sezonową modą. Blisko sześć na dziesięć gospodarstw przygotowuje je co sezon lub niemal co sezon, a zdecydowana większość osób kultywujących tę tradycję planuje również tegoroczne zapasy. Najwyraźniej widać to na wsi, gdzie łatwiejszy dostęp do własnych plonów łączy się z regularnością i doświadczeniem przekazywanym w rodzinie. W miastach potrzeba domowego smaku także pozostaje silna, ale częściej zależy od dostępności surowców, czasu i miejsca do przechowywania – mówi Karolina Łuczak, Rzeczniczka Prasowa Provident Polska.

Smak i jakość ważniejsze niż oszczędność

Najczęstszym powodem robienia domowych przetworów jest przekonanie, że smakują one najlepiej. Tę odpowiedź wskazuje 39,5 proc. gospodarstw przygotowujących zapasy. Dla jednej trzeciej (33,2 proc.) najważniejsza jest ich wyższa jakość w porównaniu z produktami sklepowymi. Rodzinną tradycją i przyzwyczajeniem kieruje się 17 proc. respondentów, a 17,2 proc. docenia ekologiczny charakter własnych wyrobów.

Możliwość wykorzystania sprawdzonych i zdrowych surowców jest istotna dla 16 proc. badanych. Niemal taki sam odsetek, 15,7 proc., wskazuje oszczędność pieniędzy. Niechęć do marnowania zbiorów motywuje 12,6 proc. gospodarstw, dzielenie się przetworami z rodziną i znajomymi 9,1 proc., a przyjemność, relaks i odskocznia od codzienności 8,1 proc. Poczucie bezpieczeństwa wynikające z posiadania zapasów wskazuje 5,9 proc. respondentów, możliwość korzystania z unikalnych lub sprawdzonych przepisów 5,6 proc., a ograniczenie częstotliwości zakupów 3,1 proc. 

Hierarchia odpowiedzi pokazuje, że domowe przetwory nie są dla Polaków przede wszystkim kwestią finansów. Oszczędność jest ważna, ale wyraźnie ustępuje smakowi oraz jakości. Własnoręczne przygotowywanie zapasów ma więc przede wszystkim dawać pewność, że na domowy stół trafia produkt odpowiadający indywidualnym oczekiwaniom.

Rodzinny przepis nadal wygrywa z Internetem

Wiedza o przygotowywaniu przetworów najczęściej pochodzi z domu. Aż dwie trzecie (66,2 proc.) osób przygotowujących zapasy nauczyło się tego od rodziców lub dziadków. Portale internetowe są źródłem wiedzy dla jednej czwartej (25,4 proc.) badanych, a porady znajomych dla 24,1 proc. Własną inwencję i eksperymentowanie wskazuje 18,4 proc. respondentów, książki kucharskie 15,7 proc., fora internetowe 8,4 proc., influencerów kulinarnych 4,9 proc., a czasopisma 3,7 proc.

– Przepisy przekazywane z pokolenia na pokolenie nadal są fundamentem domowego przetwórstwa. Internet nie wypiera rodzinnej wiedzy, lecz coraz częściej ją uzupełnia. Polacy łączą więc tradycję z nowymi źródłami inspiracji, ale przy wyborze przepisów nadal liczą się przede wszystkim zaufanie, własne doświadczenie i sprawdzone rozwiązania. Podobnie jest z motywacjami. Bardziej niż sama oszczędność przekonują nas smak, jakość i możliwość przygotowania produktu po swojemu – podsumowuje Karolina Łuczak, Rzeczniczka Prasowa Provident Polska.

Niektórym brakuje czasu i miejsca

Wśród osób, w których gospodarstwach nie przygotowuje się przetworów lub nie planuje się ich w tym roku, główną barierą pozostaje brak czasu, wskazywany przez 29,6 proc. badanych. Niewiele mniej, 26,7 proc., nie ma miejsca na przechowywanie słoików. Co piąty respondent z tej grupy (19,3 proc.) otrzymuje przetwory od kogoś innego, a 18,8 proc. deklaruje brak odpowiednich umiejętności. Inne zainteresowania i sposoby spędzania wolnego czasu wybiera 18 proc. ankietowanych.

Przekonanie, że kupowanie gotowych produktów jest tańsze, podziela 12,9 proc. osób nieprzygotowujących zapasów. Brak dostępu do tanich składników wskazuje 9,6 proc., a do sprawdzonych surowców 5,3 proc.

O badaniu:

Barometr Providenta to cykliczne badanie Polaków, które pozwala na lepsze rozumienie zachowań i decyzji finansowych konsumentów. Badanie zostało zrealizowane przez Danae sp. z o.o. metodą CAWI na próbie dorosłych Polaków w sierpniu 2026 r.