Żołnierze WOT i naukowcy połączyli siły

80 detektorów, niemal rok pomiarów i zaangażowani żołnierze Wojsk Obrony Terytorialnej. W ramach projektu CITISTRA wspólnie z naukowcami Instytutu Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie w czasie wolnym od służby, prowadzili pomiary promieniowania jonizującego, zdobywając praktyczne doświadczenie w pracy ze specjalistyczną aparaturą.

W czwartek, 20 sierpnia 2026 roku, na terenie 3 Podkarpackiej Brygady Obrony Terytorialnej odbyło się spotkanie, podczas którego uczestnikom projektu CITISTRA wręczono certyfikaty. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Dowództwa WOT, żołnierze z sześciu brygad Obrony Terytorialnej: 3 Podkarpackiej, 2 Lubelskiej, 10 Świętokrzyskiej, 13 Śląskiej, 19 Nadbużańskiej i 20 Przemyskiej, a także przedstawiciele Instytutu Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk, w tym dr hab. inż. Renata Kierepko.

Przed rozpoczęciem pomiarów w ramach projektu CITISTRA żołnierze zostali przeszkoleni z zasad wykrywania promieniowania jonizującego, ochrony radiologicznej oraz obsługi detektorów. Przez 12 miesięcy, w czasie wolnym od służby, wykonywali pomiary z wykorzystaniem 80 urządzeń udostępnionych w ramach projektu. Zebrane dane trafiały do Instytutu Fizyki Jądrowej PAN, który jako koordynator projektu w Polsce odpowiadał za ich weryfikację.

– CITISTRA to przykład tego, jak wiedza naukowa i doświadczenie żołnierzy mogą się wzajemnie uzupełniać. Dziękuję uczestnikom projektu za zaangażowanie i poświęcony czas. To wartościowe doświadczenie, które pozwala rozwijać kompetencje żołnierzy i może znaleźć zastosowanie w służbie –  podkreślił płk Michał Małyska, dowódca 3 PBOT.

Spotkanie było okazją do podziękowania żołnierzom za zaangażowanie i poświęcony czas oraz przedstawicielom Instytutu Fizyki Jądrowej PAN za wiedzę i współpracę.

– Realizacja projektu to nie tylko osiągnięcie zakładanych celów, ale również cenne doświadczenie, które możemy wykorzystać w dalszym rozwoju naszych zdolności. Zdobyta wiedza i wnioski zostaną wykorzystane do doskonalenia Systemu Wykrywania Skażeń 3 PBOT, za którego funkcjonowanie odpowiada Ośrodek Analizy Skażeń. To ważny element wzmacniania gotowości brygady do skutecznego rozpoznawania i reagowania na zagrożenia związane ze skażeniami – podkreślił koordynator projektu z 3 PBOT, dowódca Ośrodka Analizy Skażeń.

CITISTRA to międzynarodowy projekt realizowany w Polsce, Czechach i na Słowacji, którego celem jest wdrożenie i przetestowanie obywatelskiego systemu monitorowania promieniowania jonizującego. W Polsce sieć detektorów obejmuje pięć województw: śląskie, małopolskie, świętokrzyskie, podkarpackie i lubelskie. Jednym z elementów projektu są również badania socjologiczne dotyczące świadomości społecznej i postaw wobec promieniowania jonizującego.

System ma umożliwiać szybką identyfikację lokalnych zagrożeń, a w przyszłości może stanowić uzupełnienie rządowego monitoringu poziomu promieniowania.