Badanie EY: AI wzmacnia rolę i pozycję CFO w zarządzaniu biznesem

Co drugi (50%) dyrektor finansowy ma trudności z wykazaniem zwrotu z inwestycji na obecnym etapie implementacji AI, a blisko połowa (49%) wskazuje, że obecne mierniki nie oddają wartości tworzonych przez technologie i dane – wynika z raportu „EY Global DNA of the CFO”. Choć sztuczna inteligencja może to zmienić, organizacje – w ujęciu całościowym – nie są na nią jeszcze w pełni przygotowane. Tylko 21% CFO ocenia gotowość swoich firm do wykorzystania tej technologii jako wysoką lub bardzo wysoką, a 68% widzi potrzebę nowych kompetencji i stylów przywództwa w tym obszarze. W takich warunkach konieczne jest rozszerzenie roli CFO i liderzy funkcji finansowych są na to gotowi – chęć przewodzenia w tworzeniu wartości deklaruje 60%. Mimo to, tylko 25% ma dziś wpływ na kluczowe decyzje inwestycyjne.

Zmieniające się modele biznesowe i rosnąca rola technologii sprawiają, że tradycyjne miary finansowe przestają oddawać pełny obraz przedsiębiorstwa. Co druga organizacja (50%) ma trudności z wykazaniem zwrotu z inwestycji na obecnym etapie implementacji AI, a 49% CFO wskazuje, że obecne wskaźniki nie odzwierciedlają wartości tworzonej przez technologie, dane czy inwestycje długoterminowe. Potrzebę opracowania nowych metryk dostrzega z kolei aż 68% dyrektorów finansowych.

- Trudność z wykazywaniem ROI na wczesnym etapie inwestycji w dane, technologie czy transformację biznesową pokazuje, że organizacje nie mogą przykładać tradycyjnych mierników do nowych źródeł generowania wartości. Równocześnie, w efekcie obserwowanych zmian na poziomie całych organizacji, dyrektorzy finansowi muszą łączyć perspektywę finansową i podatkową z rozumieniem danych, technologii oraz ich wpływu na model biznesowy. Wymaga to zbudowania nowych kompetencji, ale wiąże się ze wzmocnieniem ich roli jako kluczowych doradców zarządów – mówi Radosław Krupa, Partner Zarządzający Działem Doradztwa Podatkowego i Prawnego w EY Polska.

AI przyspiesza zmianę i obnaża dotychczasowe ograniczenia

Dezaktualizacja mierników jest w dużej mierze efektem dynamicznego rozwoju technologii i zmiany modeli biznesowych. Dla przykładu, sztuczna inteligencja tworzy nowe źródła wartości, których nie da się łatwo uchwycić tradycyjnymi wskaźnikami.

CFO dostrzegają potencjał tej technologii przede wszystkim w analizie danych (49% wskazań), prognozowaniu wzrostu (45%) i dynamicznym ustalaniu cen (41%).

Jak się jednak okazuje, poziom przygotowania organizacji do jej wdrożenia pozostaje niski – tylko 21% CFO ocenia gotowość do wykorzystania AI jako wysoką, a tylko niespełna 15% zespołów finansowych czuje się pewnie w pracy z tą technologią.

Do najczęściej zgłaszanych barier, powstrzymujących organizacje przed implementacją sztucznej inteligencji, należą jakość danych (61%), trudności w uzasadnieniu korzyści (51%) oraz niedobory kompetencji (50%). Ostatni czynnik nie dotyczy jedynie umiejętności technicznych, ale także menedżerskich. Aż 68% wskazuje na potrzebę nowych stylów przywództwa, a połowa (50%) podkreśla konieczność rozwoju kompetencji liderskich w całych zespołach finansowych. Dyrektorzy finansowi zauważają także nierówności w tym obszarze. Ponad jedna trzecia CFO (38%) uważa, że ich własne kompetencje rozwijają się szybciej niż umiejętności ich zespołów.

- Globalnie tylko około jedna piąta organizacji jest gotowa na wykorzystanie AI w finansach. Dobrze ilustruje to skalę wyzwania związanego z wdrażaniem transformacyjnych rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji w tej dziedzinie. Dla porównania, jak wynika z badania EY „Jak polskie firmy wdrażają AI”, sztuczna inteligencja rozwija się najszybciej w obszarach takich jak IT, obsługa klienta czy marketing, podczas gdy kwestie powiązane z finansami pozostają na odległym szóstym miejscu. Nie wynika to z braku potencjału, lecz ze złożonego charakteru funkcji finansowej, która jest ściśle regulowana i operuje na dużej ilości wrażliwych danych. W praktyce oznacza to, że zanim AI zacznie realnie wspierać decyzje finansowe, organizacje muszą nadrobić zaległości w obszarze jakości i weryfikowalności danych, usprawnienia wielu procesów i zdobycia nowych kompetencji – mówi Anna Zaremba, Partnerka w dziale CFO Consulting w EY Polska.

Nowa rola CFO

W obliczu zmian zachodzących w rzeczywistości biznesowej konieczne jest przedefiniowanie roli CFO i rozszerzenie jej o działania mające wpływ na tworzenie wartości w organizacji. Dyrektorzy finansowi są na to gotowi – 60% z nich chce przewodzić w tym obszarze. Okazuje się jednak, że ich funkcja wciąż jest postrzegana bardzo wąsko. W rzeczywistości bowiem tylko 25% faktycznie wpływa na kluczowe decyzje inwestycyjne. Ponadto tylko 27% organizacji widzi w finansach strategicznego partnera.

- Rola CFO wyraźnie przesuwa się od kontroli i raportowania w stronę tworzenia realnej wartości. Trend ten widać także w Polsce, gdzie dyrektorzy finansowi coraz częściej angażują się w obszary strategiczne i transformacyjne. Wyzwanie polega na efektywnym wykorzystaniu tego ogromnego potencjału w procesie podejmowania kluczowych decyzji biznesowych, a to wymaga nie tylko zdobywania nowych kompetencji i stosowania nowych mierników, które wciąż są wypracowywane, ale - przede wszystkim - mentalnej zmiany w podejściu do postrzegania CFO jako partnera strategicznego, a nie wyłącznie recenzenta i sprawozdawcy działań firmy – podsumowuje Mikołaj Rytel, Partner Zarządzający Assurance w EY Polska.

O badaniu

Badanie „EY Global DNA of the CFO” zostało zrealizowane w pierwszym kwartale 2026 r. na próbie 1 610 dyrektorów finansowych i liderów funkcji finansowej z 28 krajów. Respondenci reprezentowali organizacje o dużej skali działalności (co najmniej 1 mld USD przychodów lub aktywów). Uzupełnieniem ankiety było 16 pogłębionych wywiadów z CFO oraz ekspertami EY, koncentrujących się m.in. na roli CFO w tworzeniu wartości, wykorzystaniu AI, transformacji finansowej oraz współpracy z biznesem.