Od prognoz do scenariuszy - nowe podejście rozwoju sieci energetycznych

Planowanie sieci energetycznych przestaje być przewidywalne. Stabilny model staje się przeszłością, a decyzje inwestycyjne coraz częściej wymagają pracy z danymi, tworzenia różnych scenariuszy oraz świadomego zarządzania ryzykiem. Stoen Operator, jako operator systemu dystrybucyjnego w Warszawie, obserwuje tę zmianę na co dzień i dostosowuje do niej sposób planowania inwestycji.

Jeszcze kilkanaście lat temu rozwój systemu elektroenergetycznego planowano na podstawie stabilnych prognoz i przewidywalnych warunków działania. Funkcjonował on w sposób uporządkowany, a energia płynęła w jednym kierunku, od wytwórcy do odbiorcy. Taki model sprawdzał się przy ograniczonej liczbie zmiennych i przewidywalnym zapotrzebowaniu. Dziś rzeczywistość, w której istnieje system elektroenergetyczny, wygląda inaczej i dlatego wymaga to innego podejścia do decyzji inwestycyjnych.

– Pojawia się coraz więcej źródeł rozproszonych, a profile zużycia energii zmieniają się wraz z rozwojem technologii. Operatorzy mierzą się z rosnącą niepewnością, która wpływa na sposób planowania sieci. Jeden wariant rozwoju przestaje wystarczać, ponieważ nie oddaje skali zmian i dynamiki systemu – mówi Agnieszka Franiak, kierowniczka zespołu analiz i strategii rozwoju sieci w Stoen Operator.

Scenariusze inwestycyjne i zarządzanie majątkiem

Rozwiązaniem w tej sytuacji staje się tworzenie wielu scenariuszy, które uwzględniają różne kierunki rozwoju. Każdy z nich zakłada inne tempo przyłączeń, rozwój technologii oraz poziom zapotrzebowania na energię.

– Takie podejście wymaga pracy z danymi oraz wykorzystania narzędzi analitycznych. Operatorzy porównują warianty inwestycji i oceniają ich wpływ na funkcjonowanie sieci w dłuższej perspektywie. Kluczową rolę odgrywa tutaj majątek sieciowy, który wyznacza zakres możliwych działań. Znaczenie ma wiek urządzeń, ich stan techniczny oraz poziom awaryjności. Na tej podstawie powstają modele, które pokazują skutki różnych decyzji inwestycyjnych oraz ich wpływ na przyszły stan sieci – podkreśla Agnieszka Franiak.

Dlatego decyzje dotyczą nie tylko rozbudowy infrastruktury, lecz także optymalnego wykorzystania istniejących zasobów. W praktyce oznacza to konieczność wyboru pomiędzy modernizacją, wymianą a dalszą eksploatacją poszczególnych elementów sieci. Coraz większe znaczenie ma świadome zarządzanie ryzykiem oraz ocena konsekwencji podejmowanych działań w dłuższej perspektywie.

Istotnym elementem pozostają także nakłady inwestycyjne oraz sposób ich wykorzystania, który musi być spójny z przyjętymi założeniami i wcześniejszymi prognozami. Plan inwestycyjny nie funkcjonuje w oderwaniu od otoczenia regulacyjnego, dlatego każda decyzja wymaga uzasadnienia i zweryfikowania z celami określonymi przez regulatora. Odejście od planu wpływa na ocenę kosztów oraz może mieć przełożenie na przyszłe taryfy dystrybucyjne.

Z tego powodu duże znaczenie ma regularna kontrola wykorzystania nakładów oraz porównanie na bieżąco planu z wykonaniem. Systematycznie prowadzony monitoring pozwala wcześniej identyfikować odchylenia i podejmować działania korygujące, zanim znacznie wpłyną na wyniki. Dzięki temu operator może lepiej dostosować tempo i zakres inwestycji do zmieniających się warunków oraz ograniczyć ryzyko finansowe i operacyjne.