Gdy wydarzy się nieprzewidziane. Jak skutecznie zabezpieczyć przyszłość swojej rodziny?

20% Polaków byłoby w stanie utrzymać się ze swoich oszczędności jedynie do 3 miesięcy^[1]. Oznacza to, że w przypadku sytuacji losowych, takich jak utrata pracy, wypadek czy choroba bliskich, znaczna część gospodarstw domowych nie posiadałaby wystarczających rezerw finansowych, które zapewniłyby długoterminowe bezpieczeństwo. Przez to każda niespodziewana sytuacja, od zepsutego sprzętu po dłuższą niezdolność do pracy, może zachwiać budżetem domowym. Jak zadbać o bezpieczeństwo swojej rodziny podpowiadają ekspertki fundacji finmarie.

Dlaczego poziom oszczędności Polaków jest niski?

Według badań 40% Polaków wskazuje wysokie koszty życia jako największą trudność w oszczędzaniu. Aż 63% kobiet i 57% ankietowanych mężczyzn zadeklarowało, że wystarcza im pieniędzy tylko na bieżące potrzeby^[2]. Do tej sytuacji przyczynia się brak mobilizacji do regularnego odkładania pieniędzy. Znaczenie ma także ograniczona wiedza dotycząca planowania finansów osobistych. Najczęstszym powodem obciążeń finansowych pozostają jednak nieplanowane wydatki. Taki powód wskazało 47% respondentów^[3]. Wiemy też, że 64% Polaków najczęściej wskazuje produkty oszczędnościowe (konto lub lokata) jako rozwiązanie do oszczędzania i lokowania pieniędzy. Popularnym sposobem przechowywania pieniędzy jest także gotówka (43%)^[4]. Powyższe dane potwierdzają, że Polacy preferują mało ryzykowne formy oszczędzania, które są prostym narzędziem do budowy bezpieczeństwa finansowego.

Fundusz awaryjny - oszczędności na lepsze jutro

Fundusz awaryjny to pieniądze odłożone na nieprzewidywalne wydatki jak naprawa samochodu, popsuty sprzęt domowy czy nieoczekiwany rachunek za leczenie. Aby być przygotowanym na tego typu sytuacje eksperci zalecają zgromadzenie oszczędności w wysokości dwukrotności lub trzykrotności miesięcznych dochodów netto, czyli w przypadku zarobków na poziomie 4000 zł warto zgromadzić oszczędności w kwocie od 8000 do 12 000 zł.

- Przy odkładaniu pieniędzy najważniejsze jest, aby po prostu zacząć. Jedną z praktycznych zasad jest przeznaczanie na ten cel około 10% miesięcznego dochodu, czyli przy wynagrodzeniu 4000 zł – około 400 zł, i odkładanie tej kwoty do momentu osiągnięcia założonego poziomu bezpieczeństwa. Jeśli w danym miesiącu nie ma takiej możliwości, mogą to być mniejsze sumy – miesiąc miesiącowi nie jest równy pod względem wydatków. Kluczowa jest regularność, bo nawet niewielkie, systematyczne wpłaty z czasem budują realną rezerwę. Pomocne może być otwarcie osobnego konta oszczędnościowego i ustawienie stałego przelewu. Nie chodzi o oczekiwanie najgorszego scenariusza, lecz o gotowość na nieprzewidziane sytuacje– podkreśla Karolina Decker, założycielka finmarie w Niemczech, prezeska Fundacji finmarie Polska.

Kolejny ważny krok to zabezpieczenie prawne

Zabezpieczenie finansowe nie zawsze wystarcza. W sytuacjach losowych znaczenie ma także możliwość podejmowania decyzji w imieniu bliskiej osoby. Jeśli ktoś trafi do szpitala i nie może komunikować swojej woli, lekarze oraz instytucje nie mają prawa działać na podstawie relacji rodzinnych. Bez odpowiednich dokumentów nawet najbliżsi nie mogą podejmować formalnych decyzji. Dlatego istotne są dwa rozwiązania prawne.

Pierwszy z nich to pełnomocnictwo. Upoważnia zaufaną osobę, partnera lub rodzica, do działania w imieniu mocodawcy. Drugi to oświadczenie woli, tzw. testament życia. Dokument ten zawiera życzenia dotyczące leczenia w sytuacjach kryzysowych. Wzory takich dokumentów są dostępne online. Warto wypełnić je wspólnie z bliskimi, pokazać lekarzowi prowadzącemu oraz przechowywać w łatwo dostępnym miejscu.

Ubezpieczenie - filar zabezpieczenia rodziny

Ubezpieczenia mogą wspierać bezpieczeństwo finansowe rodziny. Nie powinny być jednak wybierane automatycznie ani bez wcześniejszej analizy. Punktem wyjścia jest ocena ryzyka - warto zastanowić się, jakie sytuacje mogą najbardziej obciążyć domowy budżet oraz z czym poradzimy sobie samodzielnie. Inne znaczenie będzie miała długotrwała choroba, a inne czasowa niezdolność do pracy.  Do zalecanych produktów, według Karoliny Decker, założycielki finmarie z 15-letnim doświadczeniem w finansach, należą:

• ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy - kluczowe przy długotrwałej chorobie lub urazie;
• ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) - pokrywa skutki urazów;
• ubezpieczenie na życie - najważniejsze zabezpieczenie w rodzinie; rekomendowana suma: 3-5 rocznego dochodu netto.

- Im szybciej ochrona finansowa zostanie wykupiona, szczególnie w młodym wieku, tym będzie ona bardziej korzystna. Ponadto polisa jest często tańsza, niż się wydaje, i stanowi nieocenione wsparcie w trudnych chwilach. Niemniej jednak decyzję o polisie należy poprzedzić kalkulacją. Trzeba sprawdzić, co jesteśmy w stanie zabezpieczyć z własnych środków oraz gdzie wsparcie z zewnątrz ma największe znaczenie – mówi Karolina Decker, prezeska Fundacji finmarie Polska.

Utrata pracy - jak się przygotować?

W Polsce zasiłek dla bezrobotnych wynosi zaledwie część ostatnich zarobków i jest wypłacany przez ograniczony czas, np. do 12 miesięcy, w zależności od stażu pracy. Nie należy się on jednak każdemu. Pomocy nie otrzymają np. osoby, które w czasie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w urzędzie pracy same zrezygnowały z zatrudnienia lub odeszły z firmy za porozumieniem stron.

Dlatego bezpieczeństwo finansowe warto budować znacznie wcześniej i szerzej niż tylko w oparciu o potencjalne świadczenie. Kluczowe jest stałe monitorowanie sytuacji na rynku pracy, obserwowanie zmian w swojej branży oraz świadome wzmacnianie kompetencji. Rozwijanie swoich kompetencji i budowanie pozycji eksperta w swoim obszarze zwiększają odporność na wahania koniunktury. Dodatkowe źródła dochodu – czy to w formie projektów dorywczych, działalności online czy pracy freelance – mogą stanowić uzupełniające zabezpieczenie.

Spokój ducha w cenie rozsądku

Świadome podejście do oszczędności pozwoli odzyskać kontrolę nad finansami i zapewnić spokój. To nastawienie nie jest przewidywaniem najgorszego, a gotowością do tego, by móc sprostać różnym losowym wyzwaniom. Fundusz awaryjny, odpowiednie dokumenty i mądrze dobrane ubezpieczenia to narzędzia, które dają prawdziwe poczucie bezpieczeństwa całej rodzinie. Najlepiej zacząć od małych kroków - stałych kwot na konto oszczędnościowe, przygotowania pełnomocnictwa i oświadczenia woli, dobrania odpowiednich ubezpieczeń oraz budowania dodatkowych źródeł dochodu.

^[1] Santander Consumer Bank, Polaków Portfel Własny. Oszczędny jak Polak 2025, raport, 2025, [https://www.santanderconsumer.pl/files/pdf/Raport-PPW-Oszczedny-jak-polak-2025.pdf], dostęp: 16.02.2026.

^[2] Portret Finansowy Polaków, raport badawczy, https://businessinsider.ocdn.eu/static/portretFinansowyPolakow2025.pdf#dlapi_npa=0&dlapi_aid=7446f5517abc26cad067b0ea158010dc&dlapi_lu=202409271132233167107244, dostęp: 16.02.2026.

^[3] Finanse Polaków – badanie opinii publicznej, Bank Millennium, https://www.bankmillennium.pl/o-banku/centrum-prasowe/informacje-prasowe/-/news/finanse-polakow-co-piaty-z-nas-nie-ma-zadnych-oszczednosci?id=33798636, dostęp:16.02.2026.

[4] Millenium, https://www.bankmillennium.pl/o-banku/centrum-prasowe/informacje-prasowe/-/news/finanse-polakow-co-piaty-z-nas-nie-ma-zadnych-oszczednosci?id=33798636