Biznesu nie robi się z dyplomu: 91% przedsiębiorców stawia na doświadczenie, a studia poleca tylko 43%

W biznesie wygrywa praktyka, nie dyplom, przedsiębiorcy mówią o tym wprost. Aż 91% właścicieli firm MŚP uważa, że w prowadzeniu działalności bardziej pomaga doświadczenie zdobyte w innych firmach niż wykształcenie, wynika z raportu EFL „Wykształcenie czy doświadczenie? Co pomaga w biznesie. Pod lupą”. Jednocześnie tylko 43% poleca studia osobom planującym własny biznes. Zależnie od branży i skali działalności widać jednak istotne różnice. W budownictwie co drugi przedsiębiorca rekomenduje ukończenie studiów, podczas gdy w transporcie tylko co trzeci. Różnice są widoczne także między mikro a średnimi firmami: w mikrofirmach jedynie 17% przedsiębiorców mówi o ważnej roli studiów, a w firmach średnich już 89%.

– Wyniki naszego raportu pokazują wyraźnie, że w realiach MŚP najcenniejszą „walutą” jest doświadczenie. To ono buduje pewność w podejmowaniu decyzji, uczy zarządzania ryzykiem i pozwala szybciej reagować na zmiany rynku. Przedsiębiorcy mówią wprost: praktyka zdobyta w innych firmach częściej przekłada się na skuteczność w prowadzeniu działalności niż formalne wykształcenie. Jednocześnie te dane nie są argumentem przeciw edukacji, raczej pokazują, że jej rola zależy od kontekstu. W branżach takich jak usługi częściej widać wartość studiów jako wsparcia kompetencyjnego, a wraz ze wzrostem skali działalności rośnie też znaczenie uporządkowanej wiedzy i narzędzi zarządczych. Dlatego różnica między mikro a średnimi firmami jest tak duża: najmniejsze podmioty częściej opierają się na intuicji, elastyczności i uczeniu się „w biegu”, a większe na procesach, specjalizacji i kompetencjach, które studia mogą wzmacniać. Niezależnie od tego wspólny mianownik pozostaje jeden: w biznesie liczy się sprawczość, konsekwencja i umiejętność przekuwania wiedzy w działanie – podkreśla Paweł Bojko, wiceprezes zarządu EFL.

Doświadczenie jako realny „kapitał operacyjny” w firmie

Wyniki raportu EFL „Wykształcenie czy doświadczenie? Co pomaga w biznesie. Pod lupą” pokazują wyraźną przewagę kompetencji praktycznych nad formalnym wykształceniem. Zdecydowana większość przedsiębiorców zgadza się ze stwierdzeniem, że w prowadzeniu firmy bardziej pomaga doświadczenie z innych miejsc pracy niż edukacja (91% wskazań). W tym samym czasie rola studiów oceniana jest znacznie ostrożniej: 44% respondentów deklaruje, że studia odegrały ważną rolę w prowadzeniu ich firmy, tyle samo wskazuje, że wiedza ze studiów pomaga skutecznie rozwijać biznes, a tylko 43% rekomenduje studia osobom planującym własną działalność.

W usługach dyplom pomaga częściej, w rolnictwie rządzi praktyka

Choć doświadczenie jest wskazywane jako kluczowe w każdej branży, w danych widać istotne różnice w podejściu do edukacji formalnej. W rolnictwie aż 97% przedsiębiorców stawia na doświadczenie, ale jednocześnie tylko 17% uważa, że studia odegrały ważną rolę w prowadzeniu firmy, a 19% że wiedza ze studiów pomaga rozwijać biznes. Z kolei w usługach doświadczenie również dominuje (91%), jednak rola edukacji jest relatywnie najwyższa: 61% badanych wskazuje, że studia były ważne w prowadzeniu firmy, a 69% że wiedza ze studiów wspiera rozwój działalności. W produkcji 57% przedsiębiorców mówi o istotnej roli studiów, a 54% o przydatności wiedzy akademickiej w rozwoju firmy; w handlu odpowiednio 47% i 47%. Jednak to w budownictwie najwięcej przedsiębiorców docenia dyplom: 51% zapytanych rekomenduje ukończenie studiów osobom myślącym o założeniu własnego biznesu. W rolnictwie taką rekomendację dało 28% osób, a transporcie 31%.

Perspektywa mikrobiznesu różni się od makro

Wyraźnie widać też wpływ wielkości firmy. Raport EFL pokazuje, że znaczenie studiów rośnie wraz ze skalą działalności: tylko 17% właścicieli mikrofirm uważa, że studia odegrały ważną rolę w ich biznesie, podczas gdy wśród firm średnich ten odsetek sięga 89%. Podobnie jest z oceną przydatności wiedzy akademickiej w rozwoju firmy (21% w mikrofirmach vs. 78% w średnich) oraz z rekomendacją studiów osobom planującym działalność (30% w mikrofirmach vs. 57% w średnich).

– Podstawy sukcesu biznesowego w mojej historii to wiele czynników. Potrzebna była cierpliwość w procesie zbierania doświadczeń i czekania na efekty. Ważnym elementem była dyscyplina związana z procesami zarządczymi. Analiza i kontrola kosztów tak, aby zapewnić płynność finansową była bardzo istotna. Współpraca z ludźmi na zasadach partnerstwa, gdy każdy jest zapraszany do wspólnego kreowania zadań i procesów. Z tym wiąże się zasada przejrzystości, czyli wiedza zespołu o tym, jak biznes wygląda od środka, łącznie z jego liczbami. Równie przejrzyste i należyte zasady współpracy są warunkiem sukcesu. Ale sukces to też kwestia przypadku, szczęścia i czasem intuicji, czyli parametrów które nie są mierzalne. One także odgrywały istotną rolę w mojej drodze biznesowej – mówi Katarzyna Majewska, współwłaścicielka spółek Zjedz Sp. z o.o. i Gwarno Sp. z o.o.

Pełna wersja raportu EFL „Wykształcenie czy doświadczenie? Co pomaga w biznesie. Pod lupą” jest dostępna https://efl.pl/pl/biznes-i-ty/raporty/raport-efl-wyksztalcenie-czy-doswiadczenie-co-pomaga-w-biznesie-pod-lupa.

***

Metodyka badania:Badanie „Pod lupą” zostało zrealizowane przez ICAN Institute na zlecenie EFL S.A. z właścicielami, współwłaścicielami i osobami odpowiedzialnymi za finanse w segmencie firm MŚP z całego kraju. W sumie zrealizowano 600 wywiadów: 247 rozmów z przedstawicielami mikro firm, 186 rozmów z przedstawicielami małych firm oraz 167 rozmów z przedstawicielami średnich firm. Przebadane firmy reprezentowały sześć branż: budownictwo, handel, produkcję, rolnictwo, transport i usługi. Przygotowane w ten sposób dane pozwalają analizować i opisywać na poziomie całej populacji firm w Polsce. Badanie wykonano metodą telefonicznych ankiet (CATI) w lipcu 2025 roku.